Taniec laotański, maski i khaen

Narodowy epos na scenie

Phra Lak Phra Ram to narodowy epos ludu Lao, adaptacja starożytnej indyjskiej Ramajany. W Laosie utracił związek z hinduizmem i jest uważany za opowieść dżataka — jedno z poprzednich wcieleń Buddy. Stanowi filar tańca i dramatu, pieśni, malarstwa, rzeźby, tekstów religijnych i manuskryptów. Poprzez swoje buddyjskie wątki umacnia laotańskie przekonania o moralności i karmie.

Taniec-dramat na dworze

Kultura Lao od zawsze była oralna i wizualna, a ustne opowieści były często kodyfikowane przez dwory królewskie w wyszukane tańce-dramaty. Znaczący wpływ na taniec wywarły kultury khmerska, tajska, a nawet jawajska, z lekko rodzimym rysem. Sceny w wykonaniu tancerzy dworskich prezentowano podczas obchodów laotańskiego Nowego Roku i innych świąt buddyjskich — dlatego epos jest laotańskiej publiczności bliższy niż jakakolwiek pojedyncza inscenizacja. W nazwie eposu Phra Lak występuje pierwszy, a doświadczeni tancerze z Luang Prabang mówią, że jest to wyraz szacunku dla jego dobrowolnej pomocy udzielonej Phra Ramowi.

Tancerze królewscy

Fotografia wykonana w 1957 roku przedstawia młodych tancerzy królewskich w strojach ceremonialnych, z wysokimi spiczastymi koronami i brokatem. W podpisie zauważono, że tancerze królewscy tradycyjnie pochodzą ze wsi Ban Phanom, w pobliżu lotniska w Luang Prabang. Fotografia przypomina, że taniec dworski w Luang Prabang miał własne rodziny i wsie na długo przedtem, zanim trafił na scenę teatralną. Fotografia pochodzi ze zbiorów biblioteki Uniwersytetu Wisconsin i znajduje się w domenie publicznej.

Maski podczas laotańskiego Nowego Roku

Laotański Nowy Rok przypada w połowie kwietnia, a obchody w miastach takich jak Luang Prabang mogą trwać ponad tydzień. Parada obejmuje wykonawców w złotych koronach i malowanych maskach. Woda służy do oczyszczania domów i wizerunków Buddy oraz do błogosławienia mnichów, a młodsi polewają nią najpierw starszych. Festiwal to najlepszy moment, by zobaczyć maski i kostiumy na ulicy, a nie na scenie. Laotański Nowy Rok odbywa się w kwietniu, najgorętszym miesiącu roku w Laosie.

Khaen

Khaen to laotański organy ustne z wolnymi stroikami. Jego bambusowe piszczałki łączą się z niewielką komorą z twardego drewna, w którą gracz dmucha. To narodowy instrument Laosu, a jego muzyka jest integralną częścią laotańskiego życia, która wzmacnia więzi rodzinne i społeczne. Często towarzyszy śpiewowi mor lam. UNESCO wpisało khaen w 2017 roku jako muzykę khaen ludu Lao.

Gdzie rozbrzmiewa Światło Buddy

Buddha's Light to widowisko sceniczne łączące taniec, muzykę, dramat, światło i obrazy, czerpiące z klasyki buddyjskiej, folkloru Laosu i niematerialnego dziedzictwa kulturowego. To coś odmiennego od klasycznego eposu — dodaje scenie światło i obrazy. Muzyka widowiska nie jest szczegółowo opisana, więc nie należy oczekiwać konkretnego instrumentu. Przewodnik rezerwacyjny obejmuje bilety.

Czytaj dalej: Spektakl Buddha's Light: bilety i strefy

Gdzie zobaczyć epos

Wikivoyage wymienia Teatr Baletu Królewskiego w Luang Prabang, który w wyznaczone wieczory tygodnia wystawia jedną część Phra Lak Phra Ram. Aktualne terminy należy sprawdzić w repertuarze teatru. Aby zobaczyć epos w formie festiwalowej, najlepszym czasem jest laotański Nowy Rok w kwietniu. Gość dysponujący dwoma wieczorami może przeznaczyć po jednym na każde z widowisk, ponieważ oba przedstawienia to odmienne rodzaje pracy scenicznej.

• Buddha's Light: nauka buddyjska ze światłem i obrazami.
• Teatr Baletu Królewskiego: część laotańskiego eposu w tańcu.