Lao dans, maskers en de khaen

Een nationaal epos op het podium

Phra Lak Phra Ram is het nationale epos van het Lao-volk, een bewerking van het oude Indiase Ramayana. In Laos verloor het zijn band met het hindoeïsme en wordt het beschouwd als een Jataka-verhaal, een vorig leven van de Boeddha. Het is een pijler van dans en drama, zang, schilderkunst, beeldhouwkunst, religieuze teksten en manuscripten. Via zijn boeddhistische elementen worden de Lao-opvattingen over moraliteit en karma opnieuw bevestigd.

Dansdrama aan het hof

De Lao cultuur is altijd mondeling en visueel geweest, en mondelinge verhalen werden door de koninklijke hoven vaak tot uitgewerkte dansdrama's gecodificeerd. Grote invloed op de dans kwam van de Khmer-, Thaise en zelfs Javaanse cultuur, met een licht inheems tintje. Scènes van hofdanseressen werden opgevoerd tijdens de vieringen van het Lao Nieuwjaar en andere boeddhistische feestdagen, waardoor het epos voor Lao-publiek vertrouwder is dan welke afzonderlijke productie ook. In de naam van het epos komt Phra Lak eerst, en ervaren dansperformers van Luang Prabang zeggen dat dit uit eerbied is voor zijn vrijwillige bijstand aan Phra Ram.

De koninklijke danseressen

Een foto uit 1957 toont jonge koninklijke dansers in ceremoniële kledij, met hoge puntige kronen en brokaat. Het onderschrift vermeldt dat de koninklijke dansers van oudsher afkomstig zijn uit het dorp Ban Phanom, vlakbij de luchthaven van Luang Prabang. De foto herinnert eraan dat de hofdans in Luang Prabang haar eigen families en dorpen kende lang voordat ze een theaterpodium bereikte. De foto komt uit een collectie van de bibliotheek van de University of Wisconsin en is in het publieke domein.

Maskers tijdens Lao Nieuwjaar

Lao Nieuwjaar valt midden april, en de vieringen in steden als Luang Prabang kunnen meer dan een week duren. Een optocht ter plaatse omvat artiesten met gouden kronen en beschilderde maskers. Water wordt gebruikt om huizen en Boeddhabeelden te reinigen en om monniken te zegenen, en jongeren gieten het eerst over de ouderen. Het festival is het beste moment om maskers en kostuums op straat te zien en niet op een podium. Lao Nieuwjaar vindt plaats in april, de heetste tijd van het jaar in Laos.

De khaen

De khaen is een mondharmonica met vrije tongen uit Laos. De bamboepijpen zijn verbonden met een kleine klankkast van hardhout waarin de speler blaast. Het is het nationale instrument van Laos, en de muziek ervan is een wezenlijk onderdeel van het Laotiaanse leven dat familie en sociale samenhang bevordert. Ze begeleidt vaak mor lam-zang. UNESCO schreef de khaen in 2017 in als khaenmuziek van het Laotiaanse volk.

Waar het Licht van Boeddha zetelt

Buddha's Light is een podiumshow van dans, muziek, drama, licht en beeld, geïnspireerd op boeddhistische klassiekers, Laotiaanse folklore en immaterieel cultureel erfgoed. Het is iets anders dan het klassieke epos, en het voegt licht en beeld toe aan het podium. De eigen muziek van de show wordt niet in detail beschreven, dus verwacht geen bepaald instrument. De boekingsgids behandelt de tickets.

Lees verder: Buddha's Light-show: tickets en zones

Waar je het epos kunt zien

Wikivoyage vermeldt een Royal Ballet Theatre in Luang Prabang dat op vaste avonden in de week een deel van Phra Lak Phra Ram opvoert. Raadpleeg de eigen aankondigingen van het theater voor actuele data. Voor de festivalvorm van het epos is Lao Nieuwjaar in april het juiste moment. Een bezoeker met twee avonden kan er één aan elk besteden, aangezien de twee voorstellingen verschillende soorten podiumwerk zijn.

• Buddha's Light: boeddhistische leer met licht en beeld.
• Royal Ballet Theatre: een deel van het Laotiaanse epos in dans.